Bir inşaat asansörünün şantiyede yıllarca sorunsuz çalışması, büyük ölçüde ilk gün nasıl kurulduğuna bağlıdır. Kaidenin doğru hazırlanması, mastların dik yükselmesi ve duvar bağlantılarının zamanında takılması, asansörün hem güvenliğini hem de çalışma hızını belirler. Bu yazıda inşaat asansörü kurulumunu keşiften teslime kadar adım adım anlatıyoruz. Bina yükseldikçe yapılan mast ilavesine, kurulumdan sonra yaptırılması gereken periyodik kontrole ve sökümün nasıl yapıldığına da değiniyoruz.
Kurulumdan Önce: Keşif ve Hazırlık
Kurulum ekibi şantiyeye gelmeden önce aşağıdaki konuların netleşmiş olması gerekir. Keşifte gözden kaçan bir ayrıntı, kurulum gününde ekibin ve vincin boşta beklemesine yol açar.
- Kurulum yeri: Asansörün binanın dış cephesine mi, kalıcı asansör şaftının içine mi kurulacağı belirlenir. İki yöntemin farkını yük ve personel asansörü sayfamızda karşılaştırmalı olarak anlattık.
- Zemin ve kaide: Asansörün oturacağı beton kaide, üreticinin verdiği yük değerlerine ve zeminin durumuna göre projelendirilir.
- Duvar bağlantı noktaları: Mastın binaya bağlanacağı döşeme veya kiriş kotları önceden belirlenir. DAHAN SC200 modelinde iki duvar bağlantısı arasındaki mesafe en fazla 9 metredir.
- Elektrik: SC200, 380 V ve 50 Hz ile çalışır. Asansörün yakınında topraklamalı, kaçak akım korumalı ve yeterli güçte bir şantiye panosu bulunmalıdır.
- Vinç: Taban şasesi, ilk mastlar ve kabin, kule vinç veya mobil vinçle yerine konur. Vincin kurulum günü sahada olması planlanır.
- Nakliye ve indirme alanı: Kabinler ve mast elemanları tırla gelir. Tırın girebileceği, malzemenin indirilip istifleneceği düz bir alan ayrılır.
İnşaat Asansörü Kurulumu Adım Adım
1. Beton kaidenin hazırlanması
Asansörün tüm yükü, taban şasesinin oturduğu beton kaideye aktarılır. Kaide, projesindeki ölçü ve donatıyla dökülür; şaseyi bağlayacak ankraj cıvataları beton dökülmeden önce yerine yerleştirilir. Beton yeterli dayanıma ulaşmadan kuruluma geçilmez. Kaidenin üst yüzeyi düz ve terazide olmalıdır; burada yapılan küçük bir hata, mast yükseldikçe büyüyerek şakul sapmasına dönüşür.
2. Taban şasesi ve ilk mastların montajı
Taban şasesi kaideye yerleştirilir, teraziye alınır ve ankraj cıvatalarıyla sabitlenir. Ardından ilk mast elemanları vinçle şasenin üzerine konur ve cıvatalanır. DAHAN SC200’de her mast elemanı 650 x 650 x 1508 mm ölçüsünde ve yaklaşık 150 kg ağırlığındadır. İlk mastların dikliği bu aşamada iki yönden kontrol edilir, çünkü üstüne eklenecek bütün mastlar bu ilk elemanların doğrultusunu izler.
3. Kabinin yerleştirilmesi
Kabin, motor grubuyla birlikte vinçle kaldırılır ve mastın üzerine geçirilir. Kabindeki pinyon dişliler mastın kremayerine oturtulur, kılavuz makaraları ayarlanır. Çift kabinli asansörde ikinci kabin, mastın diğer yüzüne aynı şekilde yerleştirilir. SC200’de tek kabinin ağırlığı, aktarım mekanizmalı özel mast bölümü dahil yaklaşık 2.000 kg olduğundan vinç kapasitesi buna göre seçilir.
4. Zemin çevre korumasının kurulması
Asansörün zemin kattaki çalışma alanı, giriş kapısı olan bir koruma çitiyle çevrilir. Kabin zemine indiğinde altında veya yanında kimsenin kalmaması bu korumayla sağlanır. Giriş kapısı, kabin zeminde değilken açılmamalıdır.
5. Elektrik bağlantısı
Besleme kablosu şantiye panosundan asansörün zemin panosuna çekilir, oradan kabine bağlanır. Kabin yukarı çıktıkça uzayan kablonun mast elemanlarına veya duvar bağlantılarına takılmaması için kablo kılavuzları mast boyunca yerleştirilir. Bağlantı tamamlandığında kabin, kısa bir mesafede aşağı yukarı çalıştırılarak yön ve fren kontrol edilir.
6. Mast yükseltme ve duvar bağlantıları
İlk mastlardan sonraki yükseltme işi vinç yerine kabinin kendisiyle yapılır. Yeni mast elemanları kabine yüklenir, kabin mastın en üstüne yaklaştırılır ve eleman, alttaki mastın üzerine cıvatalanır. Kurulum sırasında kabinde taşınan toplam yük, ekip ve aletler dahil 1.000 kg’ı geçmemelidir. Bu değer, normal çalışmadaki 2.000 kg kapasitenin yarısıdır.
Mast yükseldikçe duvar bağlantıları da takılır. SC200’de iki bağlantı arası en fazla 9 metredir ve en üstteki bağlantının üzerinde kalan serbest mast yüksekliği de 9 metreyi aşmamalıdır. Örneğin 60 metrelik bir bina için yaklaşık 40 mast elemanı gerekir ve mast, bu yükseklik boyunca 6–7 noktadan binaya bağlanır.
Bina yükseldikçe aynı işlem tekrarlanır. Asansör, kaba inşaatın gerisinde kalmayacak şekilde birkaç katta bir yükseltilir.
7. Kat durakları ve limit şalterleri
Asansörün duracağı her katta, kabin kapısının karşısına kat kapısı veya kat bariyeri takılır. Kabin kapısı ve kat kapıları kapanmadan asansör hareket etmez. Mastın üst ve alt ucuna, kabini bu noktalarda otomatik olarak durduran limit şalterlerinin kamları yerleştirilir. Mast her yükseltildiğinde üst limit kamı da yeni en üst noktaya taşınır.
8. Testler ve devreye alma
Kurulum bittiğinde asansör, kullanıma açılmadan önce şu testlerden geçirilir:
- Yön ve fren testi: Kabin yukarı ve aşağı çalıştırılır, durdurulduğunda frenlerin kabini tuttuğu görülür.
- Kapı kilitleri: Kabin kapısı ve kat kapılarından biri açıkken asansörün hareket etmediği kontrol edilir.
- Limit şalterleri: Kabinin üst ve alt noktada kendiliğinden durduğu doğrulanır.
- Acil stop: Acil durdurma butonunun bütün hareketi kestiği kontrol edilir.
- Paraşüt fren testi: Kabin, belirlenen hızı aştığında güvenlik cihazının (SC200’de SAJ40-1.2A) kabini mast üzerinde durdurduğu, üretici talimatındaki yönteme göre denenir.
9. Periyodik kontrol ve operatör eğitimi
Testlerden sonra asansörün ilk periyodik kontrolü yetkili bir kişiye yaptırılır ve rapor şantiyede saklanır. Asansör, operatöre uygulamalı eğitimle teslim edilir. Eğitimde kumanda paneli, kapasite sınırları, kat çağırma düzeni, günlük kontroller ve elektrik kesildiğinde yapılacaklar anlatılır.
Şaft İçine Kurulumda Neler Farklıdır?
Şaft içi kurulumda adımlar aynıdır, ancak birkaç noktada ek planlama gerekir. Kabin ölçüsü şaftın iç ölçüsüne göre belirlendiği için genellikle projeye özel kabin kullanılır. Mast, cephe döşemeleri yerine şaft duvarlarına bağlanır; bu yüzden bağlantı noktalarının şaft betonu dökülmeden önce belirlenmesi işi kolaylaştırır. Kabin ve ilk mastlar şaftın üst ağzından vinçle indirilir. Asansör, kalıcı asansörün montajı başlamadan önce sökülmelidir; söküm tarihi iş programına baştan yazılır.
Kurulumda Sık Yapılan Hatalar
- Beton kaide yeterli dayanıma ulaşmadan şaseyi yüklemek
- İlk mastların dikliğini kontrol etmeden yükseltmeye geçmek
- Duvar bağlantısını “bir sonraki yükseltmede takarız” diyerek ertelemek ve serbest mast sınırını aşmak
- Kurulum sırasında kabine 1.000 kg’dan fazla mast ve malzeme yüklemek
- Mast cıvatalarını üreticinin belirttiği sıkma değerine göre sıkmamak
- Kat kapıları takılmadan asansörü o kata çalıştırmak
- Elektriği topraklamasız veya kaçak akım koruması olmadan bağlamak
Her Gün İşe Başlamadan Önce Kontrol Listesi
- Zemin çevre koruması ve giriş kapısı kilidi sağlam mı?
- Kabin kapısı ve kat kapıları açıkken asansör hareketsiz kalıyor mu?
- Üst ve alt limit şalterleri ile acil stop çalışıyor mu?
- Mast cıvatalarında ve duvar bağlantılarında gevşeme var mı?
- Kremayer ve pinyonlarda yabancı madde, beton artığı veya aşırı aşınma var mı?
- Besleme kablosu kılavuzlarında mı, ezilme veya kesik var mı?
- Rüzgâr hızı üreticinin belirttiği çalışma sınırının altında mı?
Kontrollerden birinde sorun görülürse asansör kullanılmaz ve servis çağrılır.
Periyodik Kontrol Zorunluluğu
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nde inşaat asansörleri ayrı bir başlık olarak yer alır. Bu asansörlerin periyodik kontrolü TS EN 12159, TS EN 12158-1 ve TS EN 16719 standartlarındaki kriterlere göre yapılır. Standartta daha kısa bir süre belirtilmemişse kontrol aralığı en fazla 1 yıldır. Asansörün ilk kurulumundan sonra ve her yeni şantiyede kullanıma başlamadan önce de kontrol yaptırılması gerekir.
Er Grup Teknik’in sunduğu DAHAN SC100/100, SC200/200 ve SC300/300 modellerinin teknik dosyası, Makine Direktifi ve EN 12159:2024 kapsamında doğrulanmıştır. Belgeleri belgelerimiz sayfasında görebilirsiniz.
Söküm Nasıl Yapılır?
Söküm, kurulumun tersi sırayla yapılır. Mast elemanları en üstten başlanarak tek tek sökülür ve kabinle aşağı indirilir. Duvar bağlantıları da mast alçaldıkça sökülür; bir bağlantı, üzerindeki mast elemanları sökülmeden kaldırılmaz. Söküm sırasında da kabindeki yük 1.000 kg’ı geçmemelidir. İlk mastlar seviyesine inildiğinde kabin, kat kapıları ve zemin koruması sökülür; kabin ve taban şasesi vinçle tıra yüklenir.
Dış cephe kurulumunda, asansörün durduğu cephe bölümündeki mantolama ve kaplama işleri ancak söküm bittikten sonra tamamlanabilir. Bu nedenle söküm tarihi, cephe ekibinin programıyla birlikte planlanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
İnşaat asansörü kurulumunu kim yapar?
Kurulum, asansörün montaj talimatını bilen ve yüksekte çalışma eğitimi almış yetkin bir ekip tarafından yapılmalıdır. Er Grup Teknik’ten satın alınan veya kiralanan asansörlerde kurulum, bakım ve servis desteğini kendi ekibimiz verir.
İnşaat asansörü kurulumu ne kadar sürer?
Süre; kaidenin hazır olup olmadığına, kurulum yerine (dış cephe veya şaft), kabin sayısına ve ilk kurulum yüksekliğine göre değişir. Keşifte kaide, elektrik ve vinç hazırlığı netleşirse kurulum gününde zaman kaybı yaşanmaz.
Alimak asansör kaç metreye kadar yükseltilebilir?
Taşıma yüksekliği projeye göre belirlenir ve mast eklenerek binanın son katına kadar çıkılır. Yükseklik arttıkça mast sayısı ve duvar bağlantısı sayısı artar. SC200’de her 9 metrede en az bir duvar bağlantısı bulunmalı, en üst bağlantının üzerinde en fazla 9 metre serbest mast kalmalıdır.
Kurulum için nasıl bir elektrik bağlantısı gerekir?
DAHAN SC200, 380 V ve 50 Hz ile çalışır. Motor gücü 2 x 11 kW, nominal çalışma akımı 2 x 24 A’dır. Çift kabinli asansörde iki kabinin toplam gücü hesaba katılır. Bağlantı topraklamalı ve kaçak akım korumalı olmalıdır.
Kurulumdan sonra asansör hemen kullanılabilir mi?
Testler tamamlanıp ilk periyodik kontrol yapıldıktan ve operatör eğitimi verildikten sonra kullanılabilir. Kontrol raporu şantiyede saklanır.
Er Grup Teknik ile İnşaat Asansörü
Er Grup Teknik, DAHAN yük ve personel asansörlerinin Türkiye’deki tek yetkili bayisidir. Tek ve çift kabinli asansörleri Türkiye genelinde satış ve kiralama seçenekleriyle sunuyor; kurulum, bakım ve servis desteğini veriyoruz. Teknik özellikler ve fiyat aralıkları için inşaat asansörü ürün sayfamıza, kiralama koşulları için kiralık alimak asansör yazımıza bakabilirsiniz. Projeniz için keşif ve teklif talebinizi iletişim sayfamızdan iletebilirsiniz.
